راشیتیزم یعنی نرم و ضعیف شدن استخوان‌ها در اطفال که معمولاً به دلیل کمبود طولانی ویتامین D، کلسیم یا هر دو پیش می‌آید. این مریضی در افغانستان دیده می‌شود، به‌خصوص در اطفال خوردی که کم در آفتاب می‌روند، مادرانشان خود کمبود ویتامین D دارند، یا غذاهای پرکلسیم کم می‌خورند. باعث کج شدن پاها، دیر راه رفتن و رشد ضعیف می‌شود. قابل جلوگیری است و اگر زود تشخیص شود قابل تداوی است.
علایم
کج شدن پاها (پای کمانی یا زانوهای به هم نزدیک)
ضخیم شدن بند دست و بند پا
دیر نشستن، چارغوک رفتن یا راه رفتن
رشد ضعیف و قد کوتاه
درد یا حساسیت استخوان و ضعف عضلات
نرمی استخوان سر، دیر بسته شدن قسمت نرم سر یا دیر برآمدن دندانها
برآمدگیهای پیدرپی روی قبرغهها یا سینه برآمده
علت‌ها
کمبود ویتامین D — به دلیل کم بودن در آفتاب، پوشیده بودن دائمی پوست یا زمستان‌های طولانی در داخل خانه
کمبود ویتامین D در مادر در دوران حاملگی و شیردهی
کلسیم ناکافی در غذا (شیر، ماست یا پنیر کم بعد از شروع غذا)
تولد پیش از وقت
به ندرت مریضی‌های گرده، جگر یا روده که مانع استفاده ویتامین D یا کلسیم می‌شوند
جلوگیری
بگذارید نوزادان و اطفال بیشتر روزها مدتی در روشنی روز بیرون باشند، با روی، دست‌ها و پاهای باز وقتی بی‌خطر باشد
قطره ویتامین D برای نوزادان، به‌خصوص اطفالی که شیر مادر می‌خورند، طبق مشوره کارمند صحی
تغذیه خوب و ویتامین D برای مادران در دوران حاملگی و شیردهی
از ۶ ماهگی غذاهای پرکلسیم بدهید: ماست، شیر، پنیر، تخم مرغ و سبزی‌های سبز
معاینه منظم رشد در مرکز صحی
تداوی
معاینات خون و گاهی اکسری برای تأیید تشخیص
تداوی با ویتامین D و کلسیم برای چند هفته یا چند ماه — دوز را داکتر تعیین می‌کند
غذای پرکلسیم و بودن منظم در روشنی روز
معاینات تعقیبی رشد و سطح خون
بیشتر تغییرات استخوان با تداوی بهتر می‌شود؛ کج شدن شدید پاها گاهی به داکتر استخوان نیاز دارد
بدون داکتر پیچکاری یا قطره ویتامین D با دوز بلند ندهید — مقدار زیاد آن ضرر دارد
پرسش‌های معمول
آیا پاهای کج طفل راست می‌شوند؟
در بیشتر اطفال خورد، بعد از تداوی راشیتیزم پاها در جریان چند ماه تا چند سال آهسته آهسته راست می‌شوند. اگر بعد از تداوی خیلی کج باقی بمانند، داکتر استخوان باید آن‌ها را معاینه کند.
طفلم به چقدر آفتاب نیاز دارد؟
دوره‌های کوتاه بیرون از خانه در بیشتر روزها — مثلاً ۱۵ تا ۳۰ دقیقه با روی، دست‌ها و بازوهای باز در صبح یا بعد از چاشت — به پوست کمک می‌کند ویتامین D بسازد. از آفتاب‌سوختگی و آفتاب تند چاشت تابستان دوری کنید.
