دماغ او اعصاب Dementia
ډیمنشیا د دماغ د ناروغیو یوه ډله ده چې د حافظې، فکر او د ورځني ژوند د چلولو د وړتیا د ورو ورو له لاسه ورکولو لامل کېږي. ډېری وخت په زړو خلکو کې پیدا کېږي، خو د زړښت عادي برخه نه ده. تر ټولو عام ډول یې د الزایمر ناروغي ده او دماغي سکتې هم د دې لامل کېدای شي. بشپړ علاج نه لري، خو تشخیص، د نورو ستونزو درملنه او د کورنۍ ملاتړ د ژوند کیفیت ښه کوي.
نښې نښانې د نویو پېښو، نومونو یا خبرو هېرول او یوه پوښتنه بیا بیا کول په پېژندل شویو ځایونو کې ورکېدل د پیسو په حساب، پخلي یا ورځنیو کارونو کې ستونزه د وخت یا ځای په اړه ګډوډي د کلمو په موندلو کې ستونزه په مزاج یا چلند کې بدلون: غوسه، بدګماني، ګوښه کېدل په وروستیو پړاوونو کې د خوړلو، مینځلو او جامو اغوستلو لپاره مرستې ته اړتیا لاملونه د الزایمر ناروغي (تر ټولو عام لامل) سکتې او د دماغ د وینې د رګونو بندېدل زوړ عمر او کورنۍ تاریخچه د وینې لوړ فشار، د شکرې ناروغي او سګرټ خطر زیاتوي ځینې د درملنې وړ حالتونه ډیمنشیا ته ورته ښکاري: د تایروئید کم فعالیت، د B12 ویټامین کمښت، خپګان، انتانات یا د درملو جانبي اغېزې مخنیوی د وینې فشار، د شکرې ناروغي او کولسټرول کنټرول کړئ سګرټ او نسوار مه کاروئ فزیکي فعال پاتې شئ له ډاکټر سره خبرې وکړئ له کوره له وتلو پرته د ویډیو، غږیز تماس یا چټ له لارې مشوره واخلئ.
وړاندیز شوی متخصص د داخله ناروغیو متخصص له ډاکټر سره خبرې وکړئ ذهن فعال وساتئ: لوستل، زده کړه، عبادت او ملاقاتونه
د اورېدو کمزوري او خپګان درملنه کړئ
سر له ټکر څخه وساتئ درملنه د ډاکټر معاینه د هغو لاملونو د ردولو لپاره چې درملنه یې کېږي (د وینې معاینې، کله ناکله د دماغ عکس) په ځینو ناروغانو کې هغه درمل چې ډاکټر یې لیکي نښې د یوې مودې لپاره ورو کوي آرام ورځنی مهالویش، ښه رڼا او په کور کې لیکنې یا یادونې د فشار، شکرې، اورېدو او لید د ستونزو کنټرول د پاملرنه کوونکو کورنیو غړو لپاره ملاتړ او آرام له ډاکټر پرته د خوب یا آرام ورکوونکې ګولۍ مه ورکوئ؛ دا ګډوډي او لوېدل زیاتوي عامې پوښتنې ایا په زړښت کې هېرېدل تل ډیمنشیا وي؟ نه. لږ هېرېدل، لکه د کیلي ورکول، په زړښت کې عادي دي. ډیمنشیا هغه وخت ده چې د حافظې او فکر ستونزې ورو ورو بدترې شي او پر ورځني ژوند اغېز وکړي. ډاکټر کولی شي معاینه وکړي او د درملنې وړ لاملونه ولټوي.
کورنۍ څنګه د ډیمنشیا لرونکي ناروغ سره مرسته کولی شي؟ آرام او ساده خبرې وکړئ، منظم ورځنی مهالویش ولرئ او له شخړې ډډه وکړئ. کور خوندي او روښانه وساتئ، هغه ګرځېدو او لمانځه ته وهڅوئ او ډاډ ترلاسه کړئ چې کافي خواړه او اوبه خوري. پاملرنه کوونکي هم آرام او ملاتړ ته اړتیا لري.
یوازې عمومي معلومات دا لارښود د ډاکټر د معاینې ځای نه نیسي. د ډاکټر له مشورې پرته هېڅ درمل مه پیلوئ او مه یې بندوئ.
