ناروغۍزړه او د وینې فشارHigh blood pressure
د وینې لوړ فشار یعنې د شریانونو پر دیوالونو د وینې فشار له حده زیات دی — معمولاً په بیا بیا اندازه کولو کې ۱۴۰/۹۰ یا له دې پورته. دا ناروغي په افغانستان کې په لویانو کې ډېره عامه ده او ډېری خلک نه پوهېږي چې دا ناروغي لري، ځکه معمولاً نښې نه لري. که درملنه یې ونشي، زړه، دماغ، پښتورګو او سترګو ته زیان رسوي او د دماغي سکتې او د زړه د حملې یو اصلي لامل دی. د ژوند په طرز کې د بدلون او منظمو درملو سره ښه کنټرولېدای شي.
نښې نښانې
- معمولاً بې نښو — د پوهېدو یوازینۍ لار د وینې د فشار اندازه کول دي
- سر درد، ډېری وخت د سر په شا کې او سهار، کله چې فشار ډېر لوړ وي
- سرګرځېدل
- له پزې وینه
د لید تتوالی
د سینې درد یا ساه لنډي کله چې فشار ډېر لوړ ويلاملونه
- په خوړو کې ډېره مالګه
- زیات وزن او لږ بدني فعالیت
- سګرټ او نسوار
- رواني فشار
- کورنۍ سابقه او زوړ عمر
- د شکرې ناروغي او د پښتورګو ناروغي
- ځینې درمل لکه د درد ضد درمل (NSAIDs) او د امیندوارۍ ضد ځینې ګولۍ
مخنیوی
- په پخلي کې لږه مالګه وکاروئ او مالګین خواړه، ترشي او مالګین خوراکي توکي لږ وخورئ
- سبزي، مېوې، دال او لوبیا ډېرې وخورئ
- روغ وزن وساتئ
- په ډېرو ورځو کې ۳۰ دقیقې پلی ګرځئ یا فعال اوسئ
- سګرټ او نسوار پرېږدئ
- له ۴۰ کلنۍ وروسته لږ تر لږه کال کې یو ځل د وینې فشار اندازه کړئ
درملنه
- د ژوند په طرز کې بدلون: لږه مالګه، روغ وزن، منظم فعالیت، سګرټ نه څکول
- د وینې د فشار درمل چې ډاکټر یې درکوي او هره ورځ خوړل کېږي، حتی کله چې ځان روغ احساس کړئ
- په کور یا کلینیک کې د وینې د فشار منظم اندازه کول
- کله چې فشار نورمال وي درمل مه بندوئ — دا په دې معنا ده چې درمل اغېز کوي
- د پښتورګو، د وینې د شکرې او کولیسټرول منظمه معاینه
- د ډاکټر له مشورې پرته نسخه یي درمل مه پیلوئ او مه یې بندوئ
عامې پوښتنې
زه ځان روغ احساسوم. ایا بیا هم باید د وینې د فشار ګولۍ وخورم؟
هو. د وینې لوړ فشار معمولاً نښې نه لري، خو بیا هم زړه، دماغ او پښتورګو ته زیان رسوي. ګولۍ یوازې تر هغه وخته تاسو ساتي چې هره ورځ یې وخورئ.
څومره مالګه ډېره ده؟
لویان باید ټولټال په ورځ کې د چای له یوې برابرې کاچوغې (شاوخوا ۵ ګرامه) لږه مالګه وخوري، د هغې مالګې په ګډون چې په ډوډۍ، ترشي او نورو خوړو کې شته. ایوډین لرونکې مالګه وکاروئ، خو لږه یې وکاروئ.
