له سختې پېښې وروسته رواني فشار (PTSD)
Post-traumatic stress disorder (PTSD)
PTSD ښايي هغه وخت پیدا شي چې یو کس یوه وېروونکې پېښه لکه چاودنه، جګړه، تاوتریخوالی، جدي پېښه یا د یو نږدې کس ناڅاپي مړینه تېره کړي یا یې وویني. کس هغه پېښه بیا بیا په ذهن کې ویني، تل ځان په خطر کې احساسوي او له هغو شیانو ډډه کوي چې پېښه ور په یادوي. دا حالت په افغانستان کې د لسیزو جګړو وروسته عام دی. PTSD غیر عادي پېښو ته عادي غبرګون دی او درملنه یې کېږي.
نښې نښانې
- د پېښې ناغوښتې یادونې، په ذهن کې د پېښې بیا ژوندي کېدل یا وېروونکي خوبونه
- کله چې یو شی پېښه در په یادوي، خپګان یا وېره
- له هغو ځایونو، خلکو یا خبرو ډډه کول چې له پېښې سره تړاو لري
- ژر وېرېدل او تل په خبرتیا کې اوسېدل
- د خوب او پاملرنې ستونزه
- غوسه، ژر خپه کېدل یا له نورو د بې احساسۍ او لرېوالي احساس
- د ګناه یا شرم احساس
لاملونه
- د جګړې، چاودنو یا نښتو تجربه کول یا لیدل
- بدني یا جنسي تاوتریخوالی، په شمول د کورني تاوتریخوالي
- جدي پېښې یا طبیعي افتونه لکه زلزله
- د نږدې کس ناڅاپي یا له تاوتریخوالي ډکه مړینه
- تکراري پېښې، له پېښې وروسته لږ ملاتړ یا نورې رواني ستونزې خطر زیاتوي
مخنیوی
- له وېروونکې پېښې وروسته له باوري خلکو سره نږدې اوسئ
- کله چې چمتو وئ د پېښې په اړه خبرې وکړئ؛ ځان مه مجبوروئ
- ورځنی پروګرام، خوب او خواړه تر ممکنه حده عادي وساتئ