سالدانه (لشمانیا جلدی)
Cutaneous leishmaniasis (Kabul sore)
لشمانیای جلدی که در افغانستان به نام سالدانه یا زخم کابلی شناخته می‌شود، یک عفونت پوستی است که توسط پرازیتی ایجاد می‌شود و با نیش پشه‌خاکی بسیار کوچک انتقال می‌یابد. در کابل و دیگر شهرها واقعات زیاد دارد. این مریضی باعث زخمی می‌شود که آهسته بزرگ می‌شود، اکثراً روی روی، دست‌ها یا پاها، و ممکن ماه‌ها طول بکشد تا جور شود و داغ دایمی باقی بگذارد. این مریضی خطر جانی ندارد، اما تداوی زودهنگام داغ را کم می‌کند.
علایم
- یک برآمدگی کوچک سرخ در جای نیش حشره، چند هفته یا چند ماه بعد
- برآمدگی آهسته بزرگ شده و به زخم باز با کناره‌های برجسته تبدیل می‌شود
- اکثراً پوست خشک یا پوسته روی زخم را می‌پوشاند
- معمولاً بدون درد است مگر اینکه عفونی شود
- یک یا چند زخم روی پوست باز مانند روی، بازوها و پاها
- آهسته جور می‌شود و داغ باقی می‌گذارد
علت‌ها
- پرازیت لشمانیا
- نیش پشه‌خاکی آلوده که از شام تا صبح فعال است
- پشه‌خاکی در درزهای دیوارهای گلی، کثافات و جای نگهداری حیوانات تخم‌گذاری می‌کند
- زندگی یا رفتن به مناطقی که واقعات زیاد دارند
جلوگیری
- زیر پشه‌خانه آغشته به دوای حشره‌کش بخوابید
- برای کلکین‌ها و دروازه‌ها جالی باریک استفاده کنید
- شام و شب بازوها و پاها را بپوشانید
- از دوای دافع حشرات استفاده کنید
- درزهای دیوار را پر کنید و کثافات را از خانه دور نگه دارید
تداوی
- برای تأیید تشخیص به داکتر مراجعه کنید، اکثراً با گرفتن نمونه کوچک پوست
- زخم‌های کوچک ممکن با سرد کردن، تداوی حرارتی یا پیچکاری داخل زخم تداوی شوند
- زخم‌های بزرگ یا زیاد ممکن به پیچکاری داخل عضله ضرورت داشته باشند
- تداوی در مراکز تداوی لشمانیا موجود است
- زخم را پاک و پوشیده نگه دارید
- تیزاب، آهن داغ، تیل خاک یا دیگر روش‌های خانگی را روی زخم نگذارید؛ بدون داکتر دواهای نسخه‌ای را شروع نکنید
پرسش‌های معمول
آیا سالدانه از شخص به شخص سرایت می‌کند؟
نخیر. این مریضی با دست زدن به زخم یا زندگی با شخص مبتلا سرایت نمی‌کند. تنها از طریق نیش پشه‌خاکی آلوده انتقال می‌یابد.
آیا زخم بدون تداوی جور می‌شود؟
بسیاری از زخم‌ها پس از چند ماه تا یک سال خودشان جور می‌شوند، اما اکثراً داغ عمیق باقی می‌گذارند. تداوی می‌تواند جور شدن را سریع‌تر و داغ را کمتر کند، به خصوص روی روی.