هاری و گزیدگی حیوانات
Rabies and animal bites
هاری یک عفونت ویروسی مغز است که از طریق گزیدن، چنگ زدن یا لعاب حیوان آلوده سرایت می‌کند. در افغانستان بیشتر سگ، اما همچنین پشک، روباه، شغال و گرگ باعث آن می‌شوند. وقتی علایم شروع شود، هاری تقریباً همیشه کشنده است. با شستن فوری زخم و گرفتن زودهنگام واکسین هاری پس از هر گزیدگی، می‌توان به طور کامل از آن جلوگیری کرد.
علایم
- پس از گزیدگی: درد، سوزش یا خارش در جای گزیدگی
- تب و سردردی
- ترس از آب و مشکل در قورت دادن
- بی‌قراری، گیجی یا رفتار پرخاشگرانه
- گرفتگی عضلات، یا ضعف و فلج
- علایم می‌تواند هفته‌ها یا حتی ماه‌ها پس از گزیدگی شروع شود
علت‌ها
- ویروس هاری در لعاب حیوانات آلوده
- گزیدن یا چنگ زدن سگ، پشک، روباه، شغال، گرگ یا دیگر حیوانات پستاندار
- لیسیدن پوست زخمی، چشم یا دهن توسط حیوان آلوده
- سگ‌های ولگرد زیاد و واکسین‌ناشده
جلوگیری
- پس از هر گزیدگی یا چنگ زدن، فوراً زخم را برای ۱۵ دقیقه با صابون و آب جاری بشویید
- همان روز برای واکسین هاری به کلینیک بروید؛ منتظر نمانید که ببینید حیوان مریض می‌شود یا نه
- همه دوزهای واکسین را در تاریخ‌های داده شده تکمیل کنید
- سگ‌های خانگی و نگهبان را در برابر هاری واکسین کنید
- به اطفال بیاموزید که از سگ‌های ولگرد دور باشند و هر گزیدگی را به کلان‌سالان بگویند
تداوی
- زخم را فوراً با صابون و آب خوب بشویید، سپس ضدعفونی‌کننده مانند پوویدون آیودین بزنید
- زخم‌های عمیق گزیدگی را در خانه محکم نبندید یا بخیه نکنید
- واکسین هاری هرچه زودتر پس از گزیدگی، در چند دوز
- ایمونوگلوبولین هاری برای گزیدگی‌های عمیق یا شدید، توسط کارمند صحی
- واکسین تیتانوس و گاهی انتی‌بیوتیک، طبق تصمیم داکتر
- از روش‌های عنعنوی مانند گذاشتن مرچ، خاکستر یا گیاه بالای زخم استفاده نکنید
پرسش‌های معمول
سگی که مرا گزیده سالم به نظر می‌رسد. آیا باز هم به واکسین ضرورت دارم؟
بلی، واکسین را شروع کنید. سگ می‌تواند پیش از اینکه مریض به نظر برسد، هاری داشته باشد. اگر سگ برای ۱۰ روز سالم بماند، داکتر ممکن بعداً واکسین را قطع کند، اما برای شروع آن منتظر نمانید.
آیا واکسین هاری در حاملگی بی‌خطر است؟
بلی. هاری کشنده است و واکسین آن برای زنان حامله، نوزادان و اطفال بی‌خطر است. هر کسی که گزیده شود باید آن را بگیرد.