ناروغۍانتاني ناروغۍRabies and animal bites
رېبیز د مغزو یو ویروسي انتان دی چې د اخته څاروي د چیچلو، نوکانو یا لاړو له لارې خپرېږي. په افغانستان کې ډېری سپی، خو همدارنګه پیشو، لومبړ، ګیدړ او لېوه یې لامل کېږي. کله چې نښې پیل شي، رېبیز نږدې تل وژونکی وي. د ټپ په سمدستي مینځلو او له هر چیچلو وروسته د رېبیز واکسین په ژر اخیستلو سره، په بشپړه توګه مخنیوی یې کېدای شي.
نښې نښانې
- له چیچلو وروسته: د چیچلو په ځای کې درد، سوځېدل یا خارښت
- تبه او سر درد
- له اوبو ډار او په تېرولو کې ستونزه
- بې قراري، ګډوډي یا غوسه ناک او تېری کوونکی چلند
د عضلاتو کښل، یا کمزوري او فلج
نښې کېدای شي له چیچلو څو اونۍ یا حتی څو میاشتې وروسته پیل شيلاملونه
- د اخته څارویو په لاړو کې د رېبیز ویروس
- د سپیو، پیشوګانو، لومبړو، ګیدړو، لېوانو یا نورو تي لرونکو څارویو چیچل یا نوکان
- د اخته څاروي له خوا د ټپي پوستکي، سترګو یا خولې څټل
- ډېر سرګردان او ناواکسین شوي سپي
مخنیوی
- له هر چیچلو یا نوکانو وروسته، سمدستي ټپ د ۱۵ دقیقو لپاره په صابون او روانو اوبو ومینځئ
- همغه ورځ د رېبیز د واکسین لپاره کلینیک ته لاړ شئ؛ انتظار مه باسئ چې وګورئ څاروی ناروغ کېږي که نه
- د واکسین ټول دوزونه په ټاکلو نېټو بشپړ کړئ
- کورني او ساتونکي سپي د رېبیز پر وړاندې واکسین کړئ
- ماشومانو ته ور زده کړئ چې له سرګردانو سپیو لرې اوسي او هر چیچل لویانو ته ووایي
درملنه
- ټپ سمدستي په صابون او اوبو ښه ومینځئ، بیا پرې ضد عفوني درمل لکه پوویډون آیوډین ولګوئ
- د چیچلو ژور ټپونه په کور کې کلک مه تړئ او مه ګنډئ
- له چیچلو وروسته ژر تر ژره د رېبیز واکسین، په څو دوزونو کې
- د ژورو یا سختو چیچلو لپاره د رېبیز ایمونوګلوبولین، د روغتیايي کارکوونکي له خوا
- د ټیټانوس واکسین او ځینې وخت انټي بیوټیک، د ډاکټر د پرېکړې سره سم
- دودیزې لارې لکه پر ټپ د مرچو، ایرو یا بوټو اچول مه کاروئ
عامې پوښتنې
هغه سپی چې زه یې چیچلی یم روغ ښکاري. ایا بیا هم واکسین ته اړتیا لرم؟
هو، واکسین پیل کړئ. سپی کېدای شي له دې مخکې چې ناروغ ښکاره شي، رېبیز ولري. که سپی ۱۰ ورځې روغ پاتې شي، ډاکټر کېدای شي وروسته واکسین ودروي، خو د پیل لپاره یې انتظار مه باسئ.
ایا د رېبیز واکسین په امیندوارۍ کې خوندي دی؟
هو. رېبیز وژونکی دی او د هغه واکسین د امیندوارو ښځو، نوو زېږېدلو او ماشومانو لپاره خوندي دی. هر هغه څوک چې چیچل شوی وي باید واکسین واخلي.
