حاد اسهال او د بدن د اوبو کمښت
Acute diarrhoea and dehydration
حاد اسهال یعنې په ورځ کې درې ځله یا ډېر اوبلن یا نرم غایطه مواد کول چې له دوو اونیو کم دوام وکړي. دا د افغانستان په ماشومانو کې یوه تر ټولو عامه ناروغي ده، په ځانګړې توګه په دوبي کې. اصلي خطر د اوبو کمښت دی، یعنې د بدن د اوبو او مالګو له لاسه ورکول، چې کوچنی ماشوم په یوه ورځ کې وژلی شي. د او آر اس محلول او زنک ژوند ژغوري.
نښې نښانې
- په ورځ کې درې ځله یا ډېر نرم یا اوبلن غایطه مواد
- د نس تاوېدل
- په ځینو مواردو کې کانګې
- تنده او د خولې وچوالی
- لږې یا تیارې تشې متیازې
- ننوتې سترګې، او په کوچنیو ماشومانو کې د سر د نرمې برخې ننوتل
- په سخت کمښت کې: پوستکی چې له چونډي وروسته ورو بېرته ځي، خوب راتلل یا کمزوري
لاملونه
- ویروسونه لکه روټاویروس، میکروبونه او پرازیتونه
- د ناپاکو اوبو څښل
- د ککړو یا خرابو شویو خوړو خوړل
- له تشناب وروسته یا ماشومانو ته د خواړو ورکولو مخکې د لاسونو نه مینځل
- د شیدو د بوتل کارول چې پاکول یې ستونزمن دي
مخنیوی
- په لومړیو ۶ میاشتو کې یوازې د مور شیدې ورکړئ
- د روټاویروس واکسین د ماشومانو د عادي واکسینونو د برخې په توګه
- ایشول شوې یا پاکې شوې اوبه وڅښئ
- له تشناب وروسته او د خواړو د چمتو کولو یا ماشومانو ته د خواړو ورکولو مخکې لاسونه په صابون ومینځئ
- د شیدو د بوتل پر ځای پیاله وکاروئ
- تشناب وکاروئ او خواړه پټ وساتئ
درملنه
- له هر اسهال وروسته او آر اس په کوچنیو غوړپونو په پیاله یا کاچوغه ورکړئ
- ماشومان: د ۱۰ څخه تر ۱۴ ورځو پورې هره ورځ زنک، د روغتیايي کارکوونکي د لارښوونې سره سم
- د مور شیدو او خواړو ورکولو ته دوام ورکړئ
- د اوبو سخت کمښت په روغتیايي مرکز کې بیړنۍ پاملرنې ته اړتیا لري
- د ډېری اوبلنو اسهالونو لپاره انټي بیوټیک ته اړتیا نشته
- ماشومانو ته د اسهال ضد درمل مه ورکوئ او له ډاکټر پرته انټي بیوټیک یا نور نسخه لرونکي درمل مه پیلوئ
عامې پوښتنې
خپل ماشوم ته څومره او آر اس ورکړم؟
د اټکل په توګه، له هر اسهال وروسته له ۲ کلونو کم عمر ماشوم ته شاوخوا څلورمه برخه تر نیمې پیالې، او لوی ماشوم ته له نیمې تر یوې پیالې ورکړئ. ورو ورو یې په کاچوغه ورکړئ. که ماشوم کانګې وکړې، ۱۰ دقیقې صبر وکړئ او بیا یې ورو ورکړئ.
ولې د اسهال لپاره زنک ورکول کېږي؟
زنک د کولمو په روغېدو کې مرسته کوي، اسهال لنډ او سپک کوي او په راتلونکو څو میاشتو کې د بیا اسهال چانس کموي.