د اوسپنې د کمښت له امله د وینې کمښت
Iron deficiency anaemia
د اوسپنې د کمښت له امله د وینې کمښت هغه وخت پیدا کېږي چې بدن د روغو سرو حجرو د جوړولو لپاره کافي اوسپنه ونه لري او بدن ته لږ اکسیجن ورسېږي. دا په افغانستان کې یو له تر ټولو عامو روغتیايي ستونزو څخه دی، په ځانګړي ډول په ښځو، امیندوارو ښځو او کوچنیو ماشومانو کې. ستړیا او کمزوري رامنځته کوي، د ماشومانو ودې او زده کړې ته زیان رسوي او په امیندوارۍ کې خطرناک دی. مخنیوی او درملنه یې کېږي.
نښې نښانې
- ستړیا، کمزوري او بې انرژي
- د پوستکي، د سترګو د پوښونو دننه، نوکانو یا لاسونو د ورغوي ژیړوالی او بې رنګي
- د فعالیت پر مهال ساه لنډي او د زړه چټک درزا
- سرګرځېدل او سر درد
- د لاسونو او پښو سړوالی، ماتېدونکي یا کاشوغې ډوله نوکان
- د خاورې، ختې، یخ یا خامو وریجو د خوړلو لېوالتیا
- په ماشومانو کې کمه اشتها، ورو وده او کمه پاملرنه
لاملونه
- هغه خواړه چې اوسپنه یې لږه وي، لکه ډېری وخت ډوډۍ، وریجې او چای
- له ډوډۍ سره چای څښل چې د اوسپنې جذب کموي
- سخت میاشتنی عادت یا ډېرې او یو بل ته نږدې امیندوارۍ
- د کولمو چینجي، په ځانګړي ډول قلابي چینجي
- له معدې یا کولمو د وینې ضایع کېدل، لکه د معدې ټپ یا بواسیر
- په نویو زېږېدلو او تنکیو ځوانانو کې چټکه وده
مخنیوی
- له اوسپنې ډک خواړه وخورئ: غوښه، ځیګر، هګۍ، دال، لوبیا، نخود، پالک او وچه زردالو
- له ډوډۍ سره د ویټامین C لرونکې مېوه یا سبزي لکه مالټه، رومي بانجان یا لیمو وخورئ
- چای لږ تر لږه له ډوډۍ ۱ ساعت مخکې یا وروسته وڅښئ، نه ورسره
- امیندوارې ښځې دې هره ورځ د اوسپنې او فولیک اسید ګولۍ وخوري
- ماشومانو ته د روغتیايي کارکوونکو د لارښوونې سره سم د چینجیو درمل ورکړئ
- د امیندوارۍ ترمنځ لږ تر لږه ۲ کاله واټن وي
درملنه
- د ډاکټر یا روغتیايي کارکوونکي د مشورې سره سم د اوسپنې ګولۍ یا شربت، معمولا د وینې د کچې له عادي کېدو وروسته تر شاوخوا ۳ میاشتو پورې
- اوسپنه له اوبو یا مېوې له اوبو سره وخورئ، نه له چای یا شیدو سره
- اوسپنه ښايي غایطه مواد تور کړي او د معدې ناارامي یا قبضیت رامنځته کړي چې بې ضرره دي
- د لامل موندل او درملنه، لکه چینجي یا سخت میاشتنی عادت
- د سخت کمښت لپاره په روغتون کې د اوسپنې پیچکاري یا وینه ورکول
- د اوسپنې ګولۍ د ماشومانو له لاسرسي لرې وساتئ، ځکه ډېر خوړل یې خطرناک دي
عامې پوښتنې
ولې باید له ډوډۍ سره چای ونه څښم؟
چای داسې توکي لري چې له خوړو څخه د اوسپنې جذب په سخته کموي. که له ډوډۍ لږ تر لږه یو ساعت وروسته چای وڅښئ، ډېره اوسپنه جذبېږي.
ایا په امیندوارۍ کې د اوسپنې ګولۍ خوړل خوندي دي؟
هو. د اوسپنې او فولیک اسید ورځنۍ ګولۍ ټولو امیندوارو ښځو ته سپارښتنه کېږي. مور د وینې له کمښت ساتي او د ماشوم ښې ودې سره مرسته کوي.